شامگاه ۲۱ حوت عقربههای ساعت از شش شام گذشته بود که سلطانعلی کشتمند در کنار خانواده، برادران و خواهران در فضای لبریز از عاطفه و اندوه به ابدیت پیوست. ایشان به دلیل سکته مغزی سه هفته در یکی از شفاخانههای لندن بستری شده بود.
پس از اعلان رسمی درگذشت ایشان توسط برادرش اسدالله کشتمند در رخنامه، دوستانی چند با همکاری «ستاد مردمی» متشکل از اقشار مختلف اجتماعی و فرهنگی برنامه تدفین، تودیع و ترحیم را زیر نظر جناب آقای اسدالله کشتمند برنامه ریزی کردند. هر چند هر دو برنامه برای پنجشنبه ۱۹ مارج اعلان شده بود اما به دلیل مشکلات اداری و فنی به صورت فوری به مردم اطلاع داده شد که برنامه تودیع و تدفین سه شنبه ۱۷ مارچ است.
با وجود اعلان چند ساعت مانده به برنامه تدفین، صبح سه شنبه صدها تن از هموطنان از شهرهای مختلف بریتانیا و کشورهای اروپایی خود را در لندن رسانده و طی مراسم با شکوهی با پیکر فقید سلطانعلی کشتمند وداع کردند.
نماز جنازه و تلقین ایشان توسط روحانی محترم آقای علی رجبی اجرا شد و در دیگر برنامهها و نیایش دینی آقای قاری وکیل رئیس «مرکز اسلامی همبستگی افغانها» و روحانی محترم جناب آقای حاجی صالحی سهیم بودند و برنامه اجرا کردند.
آقای اسپارتک کشتمند پسر ایشان با بعض سخن گفت و از حضور همگان تشکر کرد. مروارید کشتمند نواسه آقای کشتمند نیز به زبان انگلیسی صحبت و یاد پدر بزرگ را گرامی داشت.
پیکر صدر اعظم پیشین افغانستان جناب آقای سلطانعلی کشتمند با آیین مناسک شیعی در میان حسرت و اندوه خانواده و دوستان در گورستانی به نام «پتنی ویل» دور از کابل و دیار مألوف آرام گرفت. مردم خاک ایشان را که توسط مردم غرق گل شده بود ترک کرده و با خانواده، برادران و خواهرانش خدا حافظی کردند.
در ادامه به تاریخ ۱۹ مارچ برنامه یاد بود و فاتحه خوانی در یکی از سالونهای مجلل شهر لندن طبق اعلان قبلی انجام شد.
برنامه از ساعت ۳-۴ به رسم معمول ختم قرآن کریم و نیایش بود که توسط قاری گرامی حاج آقای کریمی اجرا شد.
سر ساعت چهار برنامه دوم و سخنرانی با گردانندگی جناب آقای دکتر یوسفعلی رحیمی آغاز شد.
در آغاز برنامه خانم عالیه رجایی شعر آقای سلیم رگبار شاعر ننگرهاری که در فراق کشتمند فقید سروده بود را دکلمه کرد. در ادامه آقایان حمزه واعظی نویسنده و پژوهشگر که از ناروی آمده بود، مجید اسکندری سفیر سابق در یوگسلاویا، داوود رزمیار فعال سیاسی، آصف معروف نویسنده و خبرنگار، رفیق رجا نویسنده که از فنلاند آمده بود، رضا واثق شاعر و شرکت کننده از بلجیم، وحیده زلمی فعال اجتماعی، راحله، صدیقی رئیس بنیاد راحله، سید اکرام پیگیر از بنیانگذاران «انجمن ترکان افغانستان» و حفیظالله خرم رئیس شورای هزارههای بریتانیا هر کدام با تلفیقی از خاطره روی شخصیت تاریخی و ماندگار فقید کشتمند به زبان فارسی صحبت کردند.
آقایان اکبر کرگر و ولی زیارمل از نویسندگان و سیاست مداران افغانستان و مقیم لندن یاد و خاطره آقای کشتمند را به زبان پشتو گرامی داشتند.
آقای مهدی خراسانی به نمایندگی از «جنبش فدائیان چپ ایران – اکثریت» با حضور رهبر این جنبش آقای فرخ نگهدار صحبت کرد.
قرار بود آقایان شهباز ایرج، سید رضا محمدی و دستگیر نایل شعر بخوانند و سخن سرایی کنند اما متاسفانه به دلیل کمبود وقت، جلسه از خوانش شعرهای شاعران محروم شدند.
پیامهایی نیز از جانب مارشال عبدالرشید دوستم، حاجی محمد محقق، محمد کریم خلیلی و چندین نهاد دیگر در جلسه رسیده بود که به دلیل کمبود وقت خوانده نشد اما توسط گرداننده با عذر خواهی یاد آوری شد.
برنامه ساعت هشت و نیم شب با صرف غذا و دعای ختم و صحبت کوتاه توسط آقای علی رجبی به پایان رسید.
یاد آوری میشود که در فرصت کم، سالن و جایگاه به شکل منظم و زیبا با شعارها و عکسهایی از کشتمند فقید طراحی شده بود. همچنان دفترهای یاد بود نیز وجود داشت که بسیاری از شرکت کنندگان و دوستان آقای کشتمند خاطرات و گفتنیهای شان را ثبت دفترها کردند.
