همایش گرامیداشت روز جهانی زن با عنوان «زنان؛ فریاد برابری در برابر خشونت و استبداد تاریخی» روز یکشنبه، ۸ مارچ ۲۰۲۶ در شهر بوستون ایالت ماساچوست امریکا با حضور جمعی از فعالان حقوق بشر، مدافعان حقوق زنان، فرهنگیان و اعضای جامعه مهاجر برگزار شد. این برنامه به ابتکار هزارههای حوزه نیوانگلند برگزار گردید و به بررسی وضعیت زنان، بهویژه زنان افغانستان، اختصاص داشت.
مراسم با گردانندگی بانو نازیه جمال و بانو کبرا محمدی آغاز شد و پس از تلاوت قرآن کریم توسط داکتر عارف علیزاده، سخنرانان برنامه به ترتیب به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
نخستین سخنران، داکتر مستوره شفای، مدافع حقوق زنان، بود. او با اشاره به محدودیتهای گسترده علیه زنان و دختران در افغانستان، وضعیت کنونی را نمونهای آشکار از آپارتاید جنسیتی توصیف کرد. به گفته وی، از ماه آگوست ۲۰۲۱ به این سو، زنان و دختران افغانستان با حذف سیستماتیک از عرصههای اجتماعی، آموزشی و شغلی روبهرو شدهاند. او محرومیت دختران از آموزش، محدودیتهای گسترده بر آزادیهای فردی و حذف زنان از بازار کار را نشانهای از یک سیاست ساختاری تبعیض جنسیتی دانست و هشدار داد که ادامه این وضعیت پیامدهای جدی اجتماعی و اقتصادی برای آینده افغانستان خواهد داشت. دکتر شفای همچنین با اشاره به نشست پیشروی کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد (CSW70) از جامعه جهانی خواست تا موضوع حقوق زنان افغانستان و دسترسی آنان به عدالت را در صدر اولویتهای مذاکرات بینالمللی قرار دهند.
در ادامه، محمد تقی سروش به سخنرانی پرداخت. او ضمن تبریک روز جهانی زن، به آموزههای دینی درباره اهمیت فراگیری علم برای همه انسانها بدون تفکیک جنسیتی اشاره کرد و یادآور شد که در اعلامیه جهانی حقوق بشر ۱۹۴۸ نیز بر حق مشارکت آزادانه همه انسانها در زندگی فرهنگی، بهرهمندی از هنر و دسترسی به پیشرفتهای علمی تأکید شده است. وی همچنین به پیامدهای اقتصادی محرومیت زنان از اشتغال پرداخت و توضیح داد که حذف زنان از بازار کار، علاوه بر آسیبهای اجتماعی، موجب گسترش فقر در خانوادهها و جامعه میشود.
در بخش دیگری از برنامه، کلیپی از زنان تأثیرگذار و نیز تصاویری از وضعیت محدودیتها و محرومیتهای زنان در افغانستان به نمایش گذاشته شد.
پس از آن، داکتر سیما سمر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، به عنوان سخنران اصلی برنامه سخنرانی کرد. او با اشاره به شعار سازمان ملل متحد برای روز جهانی زن در سال ۲۰۲۶ با عنوان «حقوق، عدالت و عمل» تأکید کرد که حقوق بشر یک ارزش انسانی جهانشمول است و باید برای همه انسانها بدون تبعیض جنسیتی، دینی یا نژادی رعایت شود. دکتر سمر تصریح کرد که حقوق بشر و آزادیها نباید تنها در سطح گفتار باقی بماند، بلکه باید در عمل نیز تحقق یابد و رعایت آن از محیط خانواده آغاز میشود. او به نگرشهایی در برخی خانوادهها در افغانستان اشاره کرد که زنان را ضعیف و ناتوان میپندارند و بر ضرورت تغییر چنین دیدگاههایی تأکید نمود.
وی همچنین افزود که عدالت اجتماعی زمانی تحقق مییابد که زنان نیز در خانواده و جامعه از حقوق برابر برخوردار باشند؛ زیرا نادیده گرفتن حقوق زنان به معنای نادیده گرفتن کرامت انسانی آنان است. دکتر سمر بر ضرورت مقابله با بیعدالتی از طریق آگاهیدهی و اطلاعرسانی تأکید کرد و مستندسازی موارد نقض حقوق بشر را یکی از ابزارهای مهم برای پیگیری قضایی این موارد در محاکم بینالمللی دانست. او در پایان سخنان خود از همه خواست با همبستگی و اتحاد برای تحقق حقوق و عدالت در جامعه تلاش کنند.
در ادامه برنامه، دو تن از بانوان، خاطره ابراهیمی و زهرا موسوی، با دکلمه شعر فضایی عاطفی به مراسم بخشیدند. پس از آن، خاطره علیزاده، فعال حقوق زن، در سخنانی به ستایش مقاومت، فداکاری و استقامت زنان هزاره پرداخت و نقش مادران را به عنوان نخستین آموزگاران جامعه برجسته ساخت؛ مادرانی که با وجود چالشهای فراوان از آموزش و آینده فرزندان خود حمایت میکنند. او همچنین به فرصتهایی که برای خانوادههای هزاره در ایالات متحده فراهم است اشاره کرد و بر مسئولیت خانوادهها در تشویق دختران به تحصیل و تحقق برابری جنسیتی تأکید نمود. وی در پایان سخنان خود همبستگی خود را با زنان و دختران افغانستان اعلام کرد و بر ادامه حمایت از حقوق، کرامت و فرصتهای برابر برای زنان تأکید کرد.
در بخش پایانی مراسم، قطعنامهای از سوی برگزارکنندگان و شرکتکنندگان صادر شد که توسط بانو صفیه رضوی قرائت گردید. در این قطعنامه از نهادهای ملی و بینالمللی خواسته شد تا حقوق زنان افغانستان را در صدر گفتگوهای سیاسی قرار دهند و با اقدامات عملی و تحریمهای هدفمند از امنیت، آزادی و عدالت برای زنان حمایت کنند. همچنین بر تضمین دسترسی زنان و دختران به آموزش و تحصیل و افزایش حمایت عملی از برنامههای آموزشی و زنان معترض در افغانستان تأکید شد. در این قطعنامه، وضعیت زنان افغانستان به عنوان آپارتاید جنسیتی توصیف شده و خواستار آن شد که ناقضان حقوق بشر، از جمله طالبان، در دادگاههای بینالمللی مورد پیگرد و محاکمه قرار گیرند.
برگزارکنندگان در پایان تأکید کردند که تا بازگشت آخرین دختر به مدرسه و آخرین زن به محل کار خود در افغانستان و تا رفع کامل تبعیض، از تلاش و ایستادگی دست نخواهند کشید و سکوت در برابر این وضعیت را خیانتی به عدالت و کرامت انسانی دانستند.
در خاتمه، از چهار تن از بانوانی که در برگزاری این مراسم نقش فعال داشتند تقدیر به عمل آمد. همچنین به همه بانوان شرکتکننده شاخه گل و پیام تبریک روز جهانی زن اهدا شد و برنامه با گرفتن عکس دستهجمعی شرکتکنندگان به پایان رسید.
عکس: شفیقه رسولی
